PHP voor beginners: maak je eerste PHP-pagina

Wat is PHP?

PHP is een programmeertaal die meestal op een webserver wordt uitgevoerd. De server verwerkt PHP-code en stuurt het resultaat — vaak HTML — naar de browser. Bezoekers zien daardoor normaal gesproken het resultaat, niet de PHP-broncode.

PHP wordt bijvoorbeeld gebruikt om webpagina’s samen te stellen, gegevens te verwerken of informatie uit een database op te vragen. Ook WordPress gebruikt PHP. De volledige naam wordt geschreven als PHP: Hypertext Preprocessor.

Voor een gewone informatieve website met vaste teksten is PHP niet nodig. Met HTML en CSS kun je al prima beginnen.

Verschil tussen HTML, CSS, JavaScript en PHP

Denk aan een contactformulier: HTML toont de invoervelden, CSS verzorgt de opmaak, JavaScript kan direct feedback geven en PHP kan de ingezonden gegevens op de server controleren. Dat betekent niet dat je alle vier altijd nodig hebt.

Wat gebeurt er als iemand een PHP-pagina opent?

1. De browser vraagt een bestand zoals hallo.php aan via je domeinnaam.
2. De webserver laat de PHP-code uitvoeren.
3. PHP stelt de uitvoer samen, bijvoorbeeld een HTML-pagina.
4. De browser ontvangt het resultaat en toont de pagina.

Een bestand met de extensie .php moet dus door een server met PHP-ondersteuning worden verwerkt. PHP-code die niet wordt uitgevoerd, is niet hetzelfde als een gewone HTML-pagina.

Wat heb je nodig om te beginnen?

Controleer in het hostingpaneel of PHP actief is en welke ondersteunde versie beschikbaar is. Je hoeft voor deze voorbeelden geen database of WordPress te installeren. Als je hostingpakket PHP niet ondersteunt, werken de opdrachten niet op dat pakket.

Nog geen geschikte hosting? Bekijk dan Hosting vergelijken en controleer bij aanbieders expliciet de PHP-ondersteuning, prijs na verlenging en mogelijkheden voor bestandsbeheer. Heb je al hosting? Kijk eerst of PHP daar beschikbaar is voordat je iets nieuws aanschaft.

Maak een aparte oefenmap op je hosting

Maak in de openbare webmap van je hosting een aparte map, bijvoorbeeld php-oefeningen. De openbare map heet bij veel hostingpakketten public_html of httpdocs, maar dat verschilt per aanbieder. Kijk in het hostingpaneel welke map bij jouw domeinnaam hoort.

public_html/
├── index.html
└── php-oefeningen/
    └── hallo.php

De bestanden in een openbare webmap zijn meestal voor andere internetgebruikers bereikbaar. Gebruik daarom geen echte wachtwoorden, persoonlijke gegevens of geheime sleutels in je oefeningen. Verwijder de oefenmap wanneer je klaar bent. Test bij voorkeur op een apart (sub)domein of afgeschermde testomgeving als je hosting dat mogelijk maakt.

Een mapnaam als php-oefeningen vormt op zichzelf geen beveiliging; de bestanden kunnen nog steeds worden bezocht.

Je eerste PHP-pagina: hallo.php

Maak met je code-editor een bestand met de naam hallo.php en voeg onderstaande code toe:

<?php
echo "Hallo wereld!";

Upload het bestand naar de map php-oefeningen op je hosting. Open vervolgens in je browser een adres zoals https://jouwdomein.nl/php-oefeningen/hallo.php. Vervang jouwdomein.nl door je eigen domeinnaam.

<?php begint de PHP-code. echo geeft tekst weer. De puntkomma ; sluit deze instructie af.

Variabelen gebruiken

Met een variabele bewaar je een waarde die je later opnieuw kunt gebruiken. In PHP begint een variabelenaam met het teken $.

<?php
$naam = "Sam";
$onderwerp = "PHP";

echo "Hallo " . $naam . "! ";
echo "Je leert vandaag " . $onderwerp . ".";

Het resultaat is: Hallo Sam! Je leert vandaag PHP. De punt . verbindt tekst en variabelen. Verander zelf de namen en vernieuw de pagina in je browser.

HTML en PHP combineren

In een bestand dat door PHP wordt verwerkt, kun je gewone HTML en PHP-code combineren. Maak bijvoorbeeld welkom.php:

<!doctype html>
<html lang="nl">
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
  <title>Mijn PHP-pagina</title>
</head>
<body>
  <h1>Welkom op mijn website</h1>
  <p><?php echo "Deze zin is met PHP gemaakt."; ?></p>
</body>
</html>

PHP maakt de tekst in de alinea; je browser ontvangt gewone HTML. Wil je weten hoe je zelf de opmaak verzorgt? Bekijk dan HTML en CSS leren.

Beslissingen maken met if en else

Met if en else laat je PHP kiezen tussen twee uitkomsten:

<?php
$heeftAccount = false;

if ($heeftAccount) {
    echo "Welkom terug!";
} else {
    echo "Welkom op onze website!";
}

Omdat $heeftAccount op false staat, verschijnt Welkom op onze website! Dit is alleen een oefening; voor een echt inlogsysteem zijn veel aanvullende beveiligingsmaatregelen nodig.

Wat kun je met PHP en formulieren?

Een formulier met method="post" kan gegevens naar een PHP-bestand sturen. Daar kun je de invoer controleren en bijvoorbeeld een begroeting tonen. Dit is geen werkend contactformulier: er wordt niets opgeslagen en er wordt geen e-mail verstuurd.

Maak in dezelfde oefenmap eerst een bestand formulier.html:

<form action="verwerken.php" method="post">
  <label for="naam">Je naam</label>
  <input id="naam" name="naam" required maxlength="80">
  <button type="submit">Versturen</button>
</form>

Maak vervolgens verwerken.php:

<?php
if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] !== "POST") {
    http_response_code(405);
    exit("Verstuur eerst het formulier.");
}

$naam = $_POST["naam"] ?? "";
if (!is_string($naam)) {
    exit("Ongeldige invoer.");
}

$naam = trim($naam);
if ($naam === "" || strlen($naam) > 200) {
    exit("Vul een geldige naam in.");
}

echo "Hallo " . htmlspecialchars(
    $naam,
    ENT_QUOTES | ENT_SUBSTITUTE,
    "UTF-8"
) . "!";

Open https://jouwdomein.nl/php-oefeningen/formulier.html, vul een testnaam in en verstuur het formulier. De verwerking laat alleen een begroeting zien. Gebruik geen persoonsgegevens van anderen bij deze oefening.

htmlspecialchars() zorgt ervoor dat ingevoerde tekst bij uitvoer als HTML niet zomaar als HTML of JavaScript wordt geïnterpreteerd. Dit is één veiligheidsmaatregel; voor een echt formulier zijn onder meer meer invoercontrole, spambeperking en veilige verwerking nodig. Lees ook Contactformulier maken.

Wat is de rol van PHP bij WordPress?

WordPress gebruikt PHP om onder meer inhoud op te halen en pagina’s op te bouwen. Je hoeft zelf geen PHP te schrijven om WordPress te gebruiken. Voor maatwerk, thema-ontwikkeling of eigen plugins kan PHP-kennis later wel helpen.

Lees WordPress voor beginners als je liever een website beheert zonder telkens code te schrijven.

Veilig oefenen met PHP

• Gebruik een ondersteunde PHP-versie. Vraag je hostingprovider hoe updates worden geregeld.
• Controleer invoer altijd op de server. HTML-validatie alleen is niet genoeg.
• Toon gebruikersinvoer veilig. Bijvoorbeeld met htmlspecialchars() bij HTML-uitvoer.
• Publiceer geen gevoelige gegevens. Sla geen wachtwoorden of API-sleutels op in publiek bereikbare voorbeelden.
• Gebruik HTTPS. Vermijd formulieren die gegevens onbeveiligd versturen.
• Werk niet rechtstreeks in je belangrijke bestanden. Gebruik een aparte testmap en maak waar nodig back-ups.
• Verwijder de oefenbestanden na afloop. Laat onnodige scripts niet publiek bereikbaar staan.

Voor databases zijn voorbereide queries nodig; voor echte gebruikersaccounts onder andere veilige sessies en wachtwoordhashing. Die onderwerpen vallen buiten deze eerste handleiding.

Veelgemaakte fouten en oplossingen

Praktische oefening: je eigen begroeting

Maak in je oefenmap het bestand begroeting.php met deze code:

<?php
$naam = "Sam";
$onderwerp = "PHP";
$website = "Mijn eerste website";

echo "Hallo " . $naam . "! ";
echo "Welkom bij " . $website . ". ";
echo "Vandaag leer je " . $onderwerp . ".";

1. Vervang Sam door een fictieve naam.
2. Pas de naam van de website aan.
3. Upload het bestand naar je oefenmap en open het via je domeinnaam.
4. Verander één variabele en controleer de uitvoer opnieuw.
5. Voeg als extra uitdaging een eigen HTML-kop toe.

Het doel is dat je begrijpt hoe de waarden van variabelen terugkomen in de uitvoer. Verwijder je testbestanden wanneer je er niet meer mee oefent.

Veelgestelde vragen over PHP